Τι κοινό έχουν ο Roberto Carlos, ο Tiger Woods και ο …Μιχάλης Ρακιντζής?!
Όλοι τους έχουν στηρίξει την καριέρα τους στα …φάλτσα! Κι αν ο τελευταίος τραγουδάει για ένα φάλτσο «μωρό», οι δύο πρώτοι εμφανίζονται στις κορυφαίες θέσεις του καταλόγου με τους πιο πλούσιους αθλητές, χάρη στην ικανότητά τους να επηρεάζουν την πορεία της μπάλας (του ποδοσφαίρου και του γκολφ, αντίστοιχα) χτυπώντας την με ένα χαρακτηριστικό τρόπο στο πάνω ή το κάτω μέρος της. Αν το καλοσκεφτεί κανείς, το φάλτσο παίζει πρωτεύοντα ρόλο σε όλα τα αθλήματα που παίζονται με μπάλα, είτε πρόκειται για μπιλιάρδο, όπου επιτρέπει στους τεχνικά καταρτισμένους παίκτες να χτυπήσουν μια μπάλα, περνώντας γύρω από εκείνη που τους εμποδίζει, είτε για το μπάσκετ, όπου μια μακρινή πάσα με κατάλληλο φάλτσο μπορεί να φτάσει στον προορισμό της περνώντας την μπάλα πάνω από τον αμυνόμενο και πέφτοντας έγκαιρα στα χέρια του προπορευόμενου επιτιθέμενου στον αιφνιδιασμό.
Roberto Carlos
Στο παρακάτω απόσπασμα παρατηρήστε την τροχιά της μπάλας μετά τα τρομερά χτυπήματα του Roberto Carlos!
Το φαινόμενο Magnus
Τι ακριβώς συμβαίνει και η μπάλα σιγά σιγά αρχίζει να παρεκκλίνει από την πορεία της; Πρέπει να θυμόμαστε ότι οι αθλητές χτυπούν τη μπάλα με τέτοιο τρόπο ώστε η θέση του σημείου επαφής (του μπαστουνιού, της στέκας ή του παπουτσιού) με τη μπάλα και η κατεύθυνση του χτυπήματος δεν περνούν από το νοητό κέντρο της; Όπως περιμένουμε, μετά από το χτύπημα η μπάλα αρχίζει να περιστρέφεται γύρω από το κέντρο της, ενώ παράλληλα κινείται προς τα εμπρός. Η περιστροφή της μπάλας ενεργοποιεί το φαινόμενο Magnus, που πήρε το όνομά του από το Γερμανό φυσικό Heinrich Magnus που το περιέγραψε αναλυτικά στα μέσα του 19ου αιώνα, σχεδόν δύο αιώνες μετά τις πρώτες παρατηρήσεις του Νεύτωνα. Καθώς λοιπόν η μπάλα περιστρέφεται, η ροή του αέρα γύρω από τη μπάλα παίρνει τη μορφή δίνης, παράλληλα με την κατεύθυνση με την οποία περιστρέφεται η μπάλα. Η πορεία της μπάλας μεταβάλλεται προς το πλάι, επειδή ο αέρας που ακολουθεί την επιφάνεια της μπάλας μέσα σε αυτήν τη δίνη αποσπάται πιο αργά στην πλευρά της μπάλας που κινείται με την ίδια κατεύθυνση με τη δίνη κι έτσι «προλαβαίνει» να σπρώξει τη μπάλα, αφού ο αέρας από την άλλη πλευρά αποσπάται νωρίτερα, δημιουργώντας συνθήκες διαφοράς πίεσης.
Αντίστοιχα, αν χτυπήσουμε τη μπάλα στο κάτω μέρος της (αυτό που στο μπιλιάρδο ή το γκολφ ονομάζεται «πίσω» ή «κάτω φάλτσα») η μπάλα ανυψώνεται πολύ γρηγορότερα. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να μεταβάλλεται και η συμμετρία του βεληνεκούς της μπάλας: σύμφωνα με τους νόμους της φυσικής και αγνοώντας προς στιγμή την αντίσταση του αέρα, η μπάλα θα έφτανε στο μέγιστο σημείο τροχιάς (το λεγόμενο «ζενίθ») ακριβώς στο μέσο του βεληνεκούς – επειδή όμως στο συγκεκριμένο παράδειγμα, η μπάλα ανυψώνεται και με τη βοήθεια του φαινομένου Magnus.
